W analizie bezpieczeństwa farmakoterapii tradycyjnym punktem wyjścia jest macierz interakcji lekowych. Jest to rozwiązanie uporządkowane i wygodne, pozwala szybko zidentyfikować potencjalne konflikty między lekami. Z matematycznego punktu widzenia jest to jednak istotna redukcja wymiarowości danych.
Problem „płaskich” danych
Rzeczywista polifarmakoterapia jest układem wielowymiarowych zależności:
lek → choroba → mechanizm działania → działanie niepożądane → kolejny lek
Tradycyjna macierz spłaszcza tę strukturę do dwóch wymiarów. Widzimy w niej kolizję pomiędzy lekiem A i lekiem B, ale tracimy pełny kontekst zależności i ścieżki przyczynowo-skutkowe, które prowadzą do kolejnych decyzji terapeutycznych.
To właśnie te ścieżki są kluczowe, gdy próbujemy zrozumieć zjawiska takie jak kaskady preskrypcyjne.
Analiza farmakoterapii w ujęciu grafowym
W Pharmdiver preferujemy podejście, wykorzystując modele grafowe DAG (Directed Acyclic Graphs). Graf pozwala odwzorować relacje lek-choroba w sposób dynamiczny oraz analizować całe sekwencje zdarzeń terapeutycznych, a nie jedynie pojedyncze interakcje. Dzięki temu możliwe jest lepsze rozumienie mechanizmów prowadzących do kaskad preskrypcyjnych oraz ich wcześniejsze wykrywanie.
W naszych pracach wyróżniliśmy kilka podstawowych typów relacji lek-choroba, między innymi:
• lek zaostrza istniejącą chorobę
• lek wywołuje nową chorobę polekową
• choroba zmniejsza skuteczność leku
• choroba nasila toksyczność leku
• choroba maskuje działanie leku lub odwrotnie.
W Pharmdiver wierzymy, że technologia musi wynikać z głębokiego zrozumienia farmakologii, a nie tylko z możliwości algorytmów. To rozwiązanie opracował nasz zespół, składający się z farmaceutów oraz matematyków.
